W ostatnich latach coraz większą popularność zdobywa idea longevity, czyli świadomego dbania o to, by żyć nie tylko długo, ale przede wszystkim zdrowo, aktywnie i w dobrej formie. Kluczową rolę odgrywa tu profilaktyka. Regularne badania, zdrowy styl życia, aktywność fizyczna i odpowiednio zaplanowane szczepienia stają się elementami tej samej strategii, której celem jest zachowanie jakości życia na długie lata.

Jak podkreślają specjaliści, szczepienia nie powinny być traktowane wyłącznie jako odpowiedź na sezon infekcyjny. Lekarze zwracają uwagę na to, że wciąż zbyt często myślimy o szczepieniach przez pryzmat jesieni i zimy, tymczasem profilaktyka nie ma sezonu. Szczepienia są jednym z najskuteczniejszych narzędzi współczesnej medycyny, które pomagają chronić zdrowie przez cały rok. W kontekście longevity, czyli długowieczności w dobrym zdrowiu, mówi się o inwestowaniu w sprawność, samodzielność i dobrą jakość życia w przyszłości. Szczepienia są ważnym elementem tej inwestycji. 

Kiedy jesteśmy zdrowi, warto pomyśleć o tym, jak ten stan utrzymać

Lato daje ku temu szczególnie dobre warunki. W tym czasie przychodnie są mniej obciążone pacjentami z infekcjami sezonowymi, łatwiej umówić wizytę, a sam kontakt z osobami chorymi jest ograniczony. To również okres, w którym wiele osób ma więcej elastyczności i przestrzeni na działania związane z profilaktyką. Eksperci zwracają uwagę, że właśnie wtedy, gdy czujemy się dobrze, warto zadbać o działania, które pomogą ten stan utrzymać.

Choć regularne badania profilaktyczne i szczepienia nadal nie są standardem dla wszystkich Polaków, obserwujemy wyraźny wzrost świadomości zdrowotnej. Z badania „Kultura Zdrowia w Polsce 2024” wynika, że 96 proc. Polaków uznaje zdrowie za jedną z najważniejszych wartości, a 91 proc. zgadza się, że jego fundamentem są zdrowy styl życia i profilaktyka. Jednocześnie jedynie 28 proc. osób regularnie korzysta z profilaktycznych wizyt lekarskich, co pokazuje, jak duży pozostaje potencjał działań zapobiegających chorobom.

Pacjenci coraz częściej pytają nie tylko o leczenie, ale przede wszystkim o to, jak zachować zdrowie na przyszłość. To bardzo pozytywna zmiana. Szczepienia stają się naturalnym elementem profilaktyki, obok badań kontrolnych czy zdrowego stylu życia.

O jakich szczepieniach warto pamiętać?

Choć część osób kojarzy szczepienia głównie z grypą, zakres ochrony dla dorosłych jest znacznie szerszy. Zbliżający się okres szczepień sezonowych jest doskonałą okazją, by pamiętać też m.in. o szczepieniach przypominających przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, które powinny być regularnie odnawiane. 

Warto również rozważyć ochronę przed kleszczowym zapaleniem mózgu (KZM), szczególnie w okresie wzmożonej aktywności kleszczy i częstego spędzania czasu na świeżym powietrzu. Znaczenie mają także szczepienia przeciw pneumokokom, wirusowi RSV oraz półpaścowi, które mogą chronić przed chorobami prowadzącymi do poważnych powikłań i długotrwałego pogorszenia jakości życia.

Wakacje to dobry czas nie tylko na planowanie kolejnych podróży, ale również na zaplanowanie zdrowej przyszłości

Szczepienia mogą chronić nie tylko przed chorobami zakaźnymi, lecz także przed niektórymi nowotworami. Dotyczy to m.in. szczepienia przeciw HPV, które zmniejsza ryzyko nowotworów HPV-zależnych, takich jak rak szyjki macicy, odbytu, prącia czy części nowotworów głowy i szyi. Lato to dobry moment, by pomyśleć o bezpłatnych szczepieniach przeciw HPV dla dzieci i młodzieży w wieku 9-14 lat. A ponieważ wraz z nowym rokiem szkolnym w wielu szkołach ponownie ruszają szczepienia, warto już teraz zainteresować się programem i nie przeoczyć dokumentów przekazywanych rodzicom podczas pierwszych spotkań po wakacjach.

Latem wzrasta także znaczenie medycyny podróży. Wyjazdy zagraniczne, zwłaszcza do odległych regionów świata, mogą wymagać wcześniejszego przygotowania i odpowiedniej ochrony przed lokalnie występującymi chorobami zakaźnymi.

Seniorzy chcą pozostać aktywni i niezależni

Rosnącą świadomość znaczenia szczepień szczególnie dobrze widać wśród osób po 65. roku życia. Dla wielu seniorów profilaktyka nie jest dziś wyłącznie kwestią ochrony przed infekcją, ale elementem troski o samodzielność i możliwość prowadzenia aktywnego życia. Coraz częściej podkreślają oni, że chcą jak najdłużej zachować sprawność, realizować swoje pasje i nie obciążać bliskich koniecznością dodatkowej opieki wynikającej z problemów zdrowotnych, którym można częściowo zapobiegać.

Pokolenie 40+ coraz bardziej świadomie dba o zdrowie

Eksperci są zgodni: najlepszy moment na dbanie o zdrowie nie zaczyna się wraz z sezonem zachorowań. Trwa przez cały rok. A lato, kiedy możemy na chwilę zwolnić i spojrzeć na swoje potrzeby z większym dystansem, jest doskonałą okazją, by zaplanować działania, które będą procentować przez wiele kolejnych lat. Szczepienia są jednym z najprostszych i najbardziej dostępnych sposobów, by zadbać o przyszłość, w której liczy się nie tylko długość życia, ale przede wszystkim jego jakość.

Ekspert: szczepienia zwyczajnie się opłacają

Sytuacja finansowa systemu ochrony zdrowia w Polsce jest trudna. Rosną koszty opieki szpitalnej, a także nowoczesnego leczenia, które w przyszłości się „zwróci” systemowi. Eksperci mówią więc o inwestycji, a nie wydatku.

Według farmakoekonomistów, dotyczy to również szczepień, które według Światowej Organizacji Zdrowia, należą do najbardziej opłacalnych dla zdrowia publicznego – zapobiegają każdego roku 3,5 do 4 milionom zgonów na świecie[1]. Według badań ekonomistów, każdy dolar zainwestowany w programy szczepień może przynieść nawet szesnastokrotny zwrot w postaci oszczędności w kosztach związanych z chorobą[2]. ​

„Szczepienia należą do najbardziej opłacalnych inwestycji zdrowotnych, jakie może realizować nowoczesne państwo. Ich wartość wykracza daleko poza ochronę pojedynczego pacjenta przed zachorowaniem i groźnymi powikłaniami. To inwestycja, która procentuje zarówno w zdrowiu konkretnych osób i całych społeczności, jak również w wymiarze ekonomicznym. Dzięki skutecznej profilaktyce ograniczamy koszty leczenia, hospitalizacji i rehabilitacji, zmniejszamy absencję w pracy oraz utratę produktywności. W efekcie więcej środków pozostaje w systemie ochrony zdrowia na finansowanie innych potrzeb medycznych. Dlatego szczepienia powinny być traktowane jako szczególny element długoterminowej strategii budowania zdrowia Polaków, ale także odporności społecznej i gospodarczej państwa. Społeczeństwo lepiej chronione przed chorobami zakaźnymi jest bardziej stabilne, a gospodarka mniej narażona na zakłócenia wynikające z obciążeń zdrowotnych. W tym sensie inwestycje w szczepienia są jednocześnie inwestycjami w zdrowie publiczne, bezpieczeństwo ekonomiczne i zrównoważony rozwój kraju.” - podkreśla Prof. dr hab. Marcin Czech Kierownik Zakładu Farmakoekonomiki oraz Zespołu ds. Kontroli Zakażań Szpitalnych w Instytucie Matki i Dziecka i ustępujący prezes Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego.

[1] Dane z oficjalnej strony internetowej Światowej Organizacji Zdrowia: https://www.who.int/health-topics/vaccines-and-immunization/#tab=tab_1      
[2] Artykuł naukowy: Return On Investment From Childhood Immunization In Low- And Middle-Income Countries, 2011–20, Sachiko Ozawa, Samantha Clark, Allison Portnoy, Simrun Grewal, Logan Brenzel, and Damian G. Walker. , https://www.healthaffairs.org/doi/10.1377/hlthaff.2015.1086