Obok powracających zagrożeń wojną, przemocy, terroryzmu, czyli konfliktów asymetrycznych, identyfikujemy nowe wymiary wyzwań naszego bezpieczeństwa: zewnętrzne, wewnętrzne, informacyjne, ekonomiczne, energetyczne, żywnościowe i zdrowotne. Podział świata czasów zimnej wojny, który miał ustąpić miejsca szczęśliwej globalizacji, czyli korzystaniu z najlepszych ofert niezależnie od odległości i regionalnej integracji, czyli usuwaniu barier w handlu, prowadzi dziś ku zakwestionowaniu porządku opartego na dominacji Zachodu, multilateralizmie, soft power, G-7, dolarze, społecznej gospodarce rynkowej. Wyłaniają się pięciu wielkich aktorów określanych mianem fortec konkurujących w walce o przywództwo świata i możliwe interakcje między nimi. Tworzą w zasadzie dwie pary, silniejszą, USA i Chiny, czyli G-2 oraz słabszą, przy czym istnieje w niej możliwość dalszego słabnięcia (Rosja) i potencjał emancypacji (Unia Europejska), pod warunkiem istnienia większej determinacji i spójności, której niestety szczególnie wyraźnie nie widać. Piątym uczestnikiem jest Globalne Południe o mniej wyrazistym na dzisiaj programie pozytywnym, bo takim nie jest samo odrzucenie liberalnego porządku zachodniego i pokolonialne rachunki do regulowania. Scenariusze przyszłości nie są w związku z tym jasne i liczne prognozy często zaprzeczają sobie, albo nie sprawdzają się. Istotą nie jest jednak odgadywanie przyszłości, lecz umiejętność rozumienia procesów. Przykładowo polityka USA pod rządami prezydenta Trumpa nie ulega zasadniczym zmianom, ale zmienia się zasadniczo sposób jej realizacji. Polska wyrastająca na 20 gospodarkę świata o PKB przekraczającym bilion dolarów musi być świadoma działania w tych warunkach, oceniając je z największym realizmem, ale bez paraliżujących obaw. Kluczowa jest i będzie umiejętność wyrażania własnego długoterminowego interesu narodowego i posługiwanie się nim na płaszczyźnie międzynarodowej.